در دبی و سراسر امارات متحده عربی مقامات از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ (۱۰ دی ۱۴۰۴) یک سیستم جدید مالیات شکر بر نوشیدنیهای شیرینشده بر اساس میزان شکر را اجرا میکنند که هدف آن کنترل بحرانهای بهداشتی ناشی از مصرف بالای شکر است،بهویژه چاقی، دیابت نوع ۲ و دیگر بیماریهای غیرواگیر مرتبط با رژیم غذایی نامناسب.
این طرح برای رشد جامعه به سمت سلامت گرایی و پیش گرفتن سبک زندگی سالم مطرح شده است .
از ابتدای سال ۲۰۲۶، مالیات بر نوشیدنی شیرین به صورت پلکانی و بر اساس میزان قند موجود در هر 100 میلی
لیتر اعمال میشود. به این معنا که نوشیدنیهایی با شکر کمتر در سطح مالیاتی پایینتر و نوشیدنیهای پرقند در
سطح بالاتری قرار میگیرند
جزئیات مالیات شکر و نحوه اجرای آن
تا پیش از این، امارات یک مالیات ثابت ۵۰٪ بر تمام نوشیدنیهای شیرینشده اعمال میکرد که لزوماً تفاوتی بین نوشیدنیهای با شکر زیاد و کم قائل نمیشد. اما طبق تصمیم اخیر هیئت وزیران امارات (تصمیم شماره ۱۹۷ سال ۲۰۲۵)، این نظام جای خود را به مدل «کمّی مقطعی» یا tiered volumetric tax میدهد. در این مدل میزان مالیات دقیقاً با مقدار شکر موجود در نوشیدنی ارتباط دارد.
بر اساس این مقررات جدید:
- نوشیدنیهایی که ۸ گرم یا بیشتر شکر در هر ۱۰۰ میلیلیتر دارند، با مالیات ۱٫۰۹ درهم امارات (در هر لیتر) مشمول میشوند.
- نوشیدنیهایی با ۵ تا کمتر از ۸ گرم شکر در هر ۱۰۰ میلیلیتر با مالیات ۰٫۷۹ درهم در هر لیتر روبرو هستند.
- نوشیدنیهایی با کمتر از ۵ گرم شکر یا فقط با شیرینکنندههای مصنوعی هستند، مالیات ندارند.
این رویکرد جدید نهتنها به مصرفکنندگان، بلکه به تولیدکنندگان و واردکنندگان نیز پیام روشنی ارسال میکند: کاهش شکر میتواند مالیات و هزینههای ناشی از آنرا کاهش دهد و انگیزهای برای تولید نوشیدنیهای سالمتر فراهم کند.
هدف استراتژیک، مهار بحران سلامت
این سیاست بخشی از جهتگیری بزرگتر امارات برای بهبود سلامت عمومی است. پزشکان، متخصصان بهداشت و دندانپزشکی در امارات از این تصمیم حمایت میکنند، زیرا معتقدند کاهش مصرف شکر میتواند بهطرز چشمگیری نرخ چاقی، دیابت و مشکلات دندانی را کاهش دهد.
بهعنوان مثال، درصد بالای چاقی و اضافهوزن در جمعیت امارات که بهویژه در میان جوانان و بزرگسالان شایع است، یکی از دلایل اصلی اتخاذ این سیاست بهشمار میرود. همچنین مطالعات جهانی نشان دادهاند که مالیات شکر میتواند مصرف قند را کاهش دهد و این موضوع به کاهش بار بیماریهای غیرواگیر کمک کند.
واکنش جامعه و کارشناسان
کارشناسان بهداشتی تأکید دارند که:
- این طرح میتواند رفتار مصرفکنندگان را تغییر دهد و افراد را به انتخاب نوشیدنیهای کمشکر یا بدون شکر ترغیب کند.
- به تولیدکنندگان فرصتی داده میشود تا فرمولاسیون محصولات خود را بازطراحی کنند تا در ردههای پایینتر مالیاتی قرار بگیرند.
- سیاست مشابه در کشورهای دیگر (مثل ایرلند و بریتانیا) باعث کاهش قابل توجه مصرف قند در نوشیدنیها شده است که میتواند الگویی برای امارات باشد.
زمانبندی و اجرای طرح
طبق اعلام رسمی دولت امارات، این سیستم از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ بهصورت کامل اجرایی میشود و برای تولیدکنندگان و واردکنندگان زمان کافی برای سازگاری با آن در نظر گرفته شده است.
در کنار این تغییرات مالیاتی، مقامات امارات همچنین قصد دارند کمپینهای آگاهیبخشی عمومی را برای تشویق به سبک زندگی سالمتر و انتخابهای غذایی بهتر اجرا کنند، تا اثرگذاری این سیاست در سطح جامعه افزایش یابد.
جمعبندی
اجرای مالیات شکر مبتنی بر محتوا در دبی یک گام رو به جلو در استراتژی سلامت عمومی امارات محسوب میشود. این سیاست نهتنها به کاهش مصرف قند کمک میکند، بلکه فرآیندی اقتصادی و بهداشتی توأمان برای مقابله با بحرانهای مرتبط با رژیم غذایی ایجاد میکند—چالشهایی که بسیاری جوامع در سراسر جهان با آنها روبهرو هستند.